Spadek lub darowizna z zagranicy – kiedy trzeba zapłacić podatek w Polsce?

Sam fakt, że rzecz znajduje się za granicą albo spadkodawca mieszkał poza Polską, nie oznacza jednak, że nabycie pozostaje poza polskim podatkiem od spadków i darowizn. Polska ustawa posługuje się szerokimi kryteriami, a w większości relacji międzynarodowych nie istnieje mechanizm, który automatycznie eliminowałby podwójne opodatkowanie.

Stan prawny: 2 lipca 2026 r.

Kiedy zagraniczny spadek lub darowizna podlega podatkowi w Polsce?

Zasadniczo polskiemu podatkowi podlega nabycie przez osobę fizyczną rzeczy znajdujących się w Polsce oraz praw majątkowych wykonywanych w Polsce.

Ustawa obejmuje jednak również majątek zagraniczny. Zgodnie z art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nabycie rzeczy znajdujących się za granicą albo praw wykonywanych za granicą podlega opodatkowaniu w Polsce, jeżeli w chwili:

otwarcia spadku, czyli co do zasady śmierci spadkodawcy, albo
zawarcia umowy darowizny
nabywca był obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu w Polsce.

Spójnik „lub” ma tu zasadnicze znaczenie. Do powstania obowiązku podatkowego wystarczy jeden z dwóch łączników:

polskie obywatelstwo nabywcy albo
miejsce jego stałego pobytu w Polsce.
W konsekwencji podatkiem w Polsce może zostać objęty również spadek otrzymany przez obywatela polskiego, który od wielu lat mieszka za granicą i nie jest już polskim rezydentem podatkowym na potrzeby PIT. Ustawa posługuje się bowiem własnym kryterium obywatelstwa i miejsca stałego pobytu, którego nie należy automatycznie utożsamiać z rezydencją podatkową ustalaną na podstawie liczby dni pobytu lub ośrodka interesów życiowych.

Przykładowo obywatel polski mieszkający na stałe w Kanadzie może podlegać polskiemu podatkowi od spadku obejmującego kanadyjskie aktywa, mimo że ani spadkodawca, ani majątek nie mieli związku z Polską. Na ten problem zwracał uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich, wskazując, że polskie obywatelstwo może samodzielnie prowadzić do objęcia zagranicznego nabycia polskim podatkiem.

Majątek położony w Polsce również może podlegać opodatkowaniu niezależnie od obywatelstwa

Jeżeli przedmiotem spadku lub darowizny jest nieruchomość położona w Polsce, polskie udziały, wierzytelność wykonywana w Polsce albo inny krajowy składnik majątku, punktem wyjścia jest opodatkowanie na podstawie art. 1 ustawy.

Ustawa przewiduje jednak wyjątek dla rzeczy ruchomych znajdujących się w Polsce i praw wykonywanych w Polsce. Nabycie nie podlega podatkowi, jeżeli ani nabywca, ani spadkodawca lub darczyńca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli w Polsce miejsca stałego pobytu lub siedziby. Wyłączenie to nie obejmuje jednak polskich nieruchomości.

Dlatego każdą sprawę należy rozpocząć od ustalenia:

rodzaju składnika majątku,
jego miejsca położenia albo wykonywania prawa,
obywatelstwa nabywcy,
miejsca stałego pobytu nabywcy,
obywatelstwa i miejsca zamieszkania spadkodawcy lub darczyńcy.
Szczególnie trudne bywa określenie miejsca wykonywania praw do udziałów, rachunków bankowych, papierów wartościowych, aktywów cyfrowych i majątku znajdującego się w strukturach powierniczych.

Zagraniczny spadek od najbliższej rodziny może być zwolniony

Objęcie nabycia polską ustawą nie oznacza jeszcze, że podatek będzie należny.

Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierbowie, ojczym i macocha mogą korzystać z pełnego zwolnienia przewidzianego dla tzw. grupy zerowej. Zwolnienie obejmuje również majątek znajdujący się za granicą.

Warunkiem jest najczęściej zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy. W przypadku dziedziczenia termin liczy się obecnie od dnia:

uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku,
zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia,
wydania europejskiego poświadczenia spadkowego,
albo – w określonych przypadkach zagranicznych – wydania przez właściwy organ państwa obcego dokumentu stwierdzającego nabycie spadku.
Przy darowiźnie pieniężnej przekraczającej kwotę wolną potrzebne jest ponadto udokumentowanie otrzymania środków przelewem na rachunek nabywcy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym. Zwolnienia stosuje się, jeżeli nabywca ma obywatelstwo polskie, obywatelstwo państwa UE lub EOG albo miejsce zamieszkania w Polsce, UE lub EOG.

Brak terminowego SD-Z2 może spowodować utratę zwolnienia i opodatkowanie według zasad właściwych dla I grupy podatkowej. Ustawa przewiduje obecnie możliwość przywrócenia terminu, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, nie należy jednak traktować tego jako rozwiązania zastępującego terminowe zgłoszenie.

Jeżeli zwolnienie nie przysługuje, podatnik składa zasadniczo SD-3 w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego. Aktualne kwoty wolne wynoszą:

36 120 zł dla I grupy podatkowej,
27 090 zł dla II grupy,
5 733 zł dla III grupy.
Stawki progresywne wynoszą – zależnie od grupy – od 3% do 20%.

Zwykłe umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania nie rozwiązują problemu

Częstym błędem jest założenie, że podatek od zagranicznego spadku zostanie rozliczony tak jak zagraniczne wynagrodzenie, dywidenda albo dochód ze sprzedaży nieruchomości.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierane przez Polskę z Niemcami, Francją, USA, Wielką Brytanią czy Norwegią dotyczą przede wszystkim podatków dochodowych i – w niektórych przypadkach – podatków od majątku. Zasadniczo nie obejmują podatku od spadków i darowizn.

Również unijne rozporządzenie spadkowe nr 650/2012 nie rozwiązuje problemu podatkowego. Reguluje ono m.in. właściwość sądów, prawo właściwe dla dziedziczenia i europejskie poświadczenie spadkowe, ale kwestie podatkowe zostały wyłączone z jego zakresu. To, że zgodnie z rozporządzeniem do spadku stosuje się prawo jednego państwa, nie oznacza więc, że tylko to państwo może pobrać podatek.

Polska nie odlicza automatycznie podatku zapłaconego za granicą

W polskiej ustawie nie ma ogólnego mechanizmu pozwalającego zaliczyć podatek od spadku lub darowizny zapłacony za granicą na poczet polskiego podatku.

Możliwa jest więc sytuacja, w której:

państwo położenia majątku pobiera swój podatek,
Polska nakłada podatek ze względu na obywatelstwo albo stały pobyt nabywcy,
a zagranicznego podatku nie można odliczyć w Polsce.
Może to prowadzić do rzeczywistego podwójnego, a niekiedy nawet wielokrotnego opodatkowania tego samego majątku. Ministerstwo Finansów potwierdziło, że polska ustawa nie zawiera jednostronnej metody eliminowania takiego podwójnego opodatkowania.

Ewentualnej ulgi trzeba wówczas szukać w przepisach drugiego państwa. Niektóre kraje pozwalają odliczyć podatek zapłacony za granicą, ale zakres takiego odliczenia zależy od prawa lokalnego, miejsca położenia majątku i tego, czy oba państwa traktują dane świadczenie jako podatek od tego samego nabycia.

Historyczne umowy z Austrią, Czechami i Węgrami

Wyjątkiem od ogólnego braku ochrony są historyczne umowy dotyczące podatków spadkowych zawarte przez Polskę w latach 20. XX wieku z:

Austrią,
Czechosłowacją – stosowaną w relacji z Republiką Czeską,
Węgrami.
Umowy te mogą modyfikować polską ustawę i rozdzielać prawo do opodatkowania poszczególnych składników spadku pomiędzy państwa. Posługują się głównie miejscem położenia nieruchomości, obywatelstwem spadkodawcy, jego miejscem zamieszkania oraz – w umowie z Węgrami – również miejscem położenia przedsiębiorstwa lub zakładu. Ich postanowienia są dziś archaiczne, m.in. w odniesieniu do papierów wartościowych i miejsca ich przechowywania, ale nadal mogą mieć praktyczne znaczenie.

Najważniejsze jest to, że umowy te nie działają tak, że w prosty sposób pozwalają na odliczenie podatku zagranicznego. Zasadniczo wskazują państwo, któremu przysługuje prawo opodatkowania określonego składnika spadku.

W interpretacji z 20 maja 2025 r. Dyrektor KIS potwierdził, że obywatelka polska, która otrzymała spadek po obywatelce Austrii zamieszkałej w Austrii, nie była zobowiązana do zapłaty podatku ani złożenia SD-3 w Polsce, ponieważ pierwszeństwo miała konwencja polsko-austriacka z 1926 r.

Ma to szczególnie interesujący skutek, ponieważ Austria zniosła klasyczny podatek od spadków. Jeżeli jednak zgodnie z umową wyłączne prawo opodatkowania przypada Austrii, sam brak faktycznie pobieranego austriackiego podatku nie powinien automatycznie przywracać Polsce prawa do opodatkowania.

Historyczne umowy dotyczą zasadniczo danin pobieranych w związku z przeniesieniem majątku wskutek śmierci. Nie należy automatycznie stosować ich do zwykłych darowizn dokonywanych za życia. Darowizna z Austrii, Czech albo Węgier wymaga więc odrębnej analizy na podstawie polskiej ustawy i prawa państwa darczyńcy.

Ze względu na wiek umów, zmiany granic i ustrojów państw oraz rozbieżności w publicznych bazach traktatowych ich status i zakres powinny być każdorazowo sprawdzane w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego.

Niemcy – możliwe opodatkowanie w obu państwach

Polsko-niemiecka umowa podatkowa dotyczy podatków od dochodu i majątku, a nie podatku od spadków i darowizn.

Niemieckie prawo przewiduje szerokie opodatkowanie, jeżeli odpowiedni związek z Niemcami ma spadkodawca, darczyńca lub nabywca. W określonych przypadkach opodatkowaniu może podlegać cały światowy majątek. Jeżeli żadna ze stron nie ma odpowiedniego statusu niemieckiego, opodatkowaniu mogą podlegać wybrane składniki majątku położone w Niemczech, np. niemiecka nieruchomość.

Przykładowo polski obywatel mieszkający w Polsce, który dziedziczy mieszkanie w Berlinie, może znaleźć się jednocześnie w zakresie:

niemieckiego podatku – ze względu na położenie nieruchomości,
polskiego podatku – ze względu na polskie obywatelstwo lub stały pobyt nabywcy.
Prawo niemieckie przewiduje w określonych przypadkach zaliczenie zagranicznego podatku spadkowego, ale mechanizm ten ma własne warunki i nie musi obejmować każdego konfliktu.

Jeżeli spadkobiercą jest dziecko, małżonek albo inna osoba z grupy zerowej, terminowe SD-Z2 może całkowicie wyeliminować polski podatek, nawet jeżeli w Niemczech pozostanie podatek do zapłaty.

Francja – szerokie kryteria i możliwość francuskiego odliczenia

Francja może opodatkować cały światowy majątek, jeżeli spadkodawca lub darczyńca miał francuską rezydencję podatkową. Jeżeli zbywca nie był francuskim rezydentem, opodatkowaniu mogą podlegać składniki majątku położone we Francji.

Francuskie prawo może również objąć światowy majątek otrzymywany przez spadkobiercę lub obdarowanego, który jest francuskim rezydentem podatkowym i spełnia warunek zamieszkiwania we Francji przez co najmniej sześć z dziesięciu lat poprzedzających nabycie.

Polsko-francuska umowa obejmuje podatki od dochodu i majątku, a nie podatek od spadków i darowizn. Francuskie przepisy przewidują jednak w niektórych przypadkach zaliczenie podatku zapłaconego za granicą na poczet podatku francuskiego, w granicach dotyczących majątku położonego poza Francją.

Przy dziedziczeniu lub darowiźnie w relacji polsko-francuskiej należy zatem zbadać możliwość zastosowania francuskiego kredytu podatkowego. Polska analogicznego, ogólnego mechanizmu nie oferuje.

Wielka Brytania – nowe reguły oparte na długoterminowej rezydencji

Od 6 kwietnia 2025 r. brytyjskie zasady inheritance tax zostały w istotnej części oparte na statusie długoterminowego rezydenta Wielkiej Brytanii. Zagraniczne składniki majątku osoby mającej taki status mogą być objęte brytyjskim podatkiem zarówno w przypadku śmierci, jak i niektórych transferów dokonywanych za życia.

Polsko-brytyjska umowa nie obejmuje inheritance tax. Wielka Brytania ma jednak własny mechanizm jednostronnej ulgi, który może pozwolić zaliczyć podatek pobrany przez inne państwo także wtedy, gdy nie zawarto szczególnej umowy spadkowej.

Nie oznacza to automatycznej pełnej neutralizacji. Wielka Brytania i Polska mogą odmiennie ustalać:

miejsce położenia aktywa,
osobę będącą podatnikiem,
moment powstania obowiązku,
podstawę opodatkowania,
zakres opodatkowanego transferu.
Stany Zjednoczone – podatek może obciążać masę spadkową

W Stanach Zjednoczonych federalny estate tax jest podatkiem od transferu majątku spadkodawcy i może obciążać masę spadkową, a nie bezpośrednio spadkobiercę.

Obywatele i określeni rezydenci USA mogą podlegać podatkowi od światowego majątku. W przypadku osób niebędących obywatelami ani rezydentami USA opodatkowaniu mogą podlegać aktywa uznawane za położone w Stanach Zjednoczonych. Obowiązek złożenia formularza 706-NA może powstać już wtedy, gdy wartość amerykańskich aktywów nierezydenta niebędącego obywatelem przekracza 60 tys. USD.

USA mają umowy dotyczące podatków spadkowych i darowizn z ograniczoną grupą państw, ale na oficjalnej liście takich umów nie ma Polski.

Może więc dojść do ekonomicznego podwójnego opodatkowania:

amerykański estate tax pomniejsza wartość masy spadkowej,
polski podatek obciąża osobę, która nabywa pozostały majątek.
Dodatkową trudnością jest to, że formalnie podatnikiem obu podatków nie zawsze jest ta sama osoba. Może to komplikować zastosowanie zagranicznych mechanizmów ulgowych.

Norwegia – brak podatku za granicą nie wyłącza polskiego podatku

Norwegia zniosła podatek od spadków i darowizn od 1 stycznia 2014 r. Spadki po osobach zmarłych od tej daty oraz darowizny dokonane od tej daty nie podlegają norweskiemu podatkowi od nabycia.

Nie oznacza to jednak, że polski obywatel otrzymujący norweski majątek również nie zapłaci podatku.

Jeżeli nabywca jest obywatelem polskim albo ma w Polsce miejsce stałego pobytu, zastosowanie może znaleźć art. 2 polskiej ustawy. Brak podatku w Norwegii nie jest polskim zwolnieniem.

W relacji z najbliższą rodziną podatek można najczęściej wyeliminować przez prawidłowe zastosowanie zwolnienia i złożenie SD-Z2. Jeżeli jednak majątek pochodzi np. od niespokrewnionej osoby, polski podatek może być należny mimo pełnej neutralności nabycia w Norwegii.

Należy przy tym pamiętać, że otrzymanie norweskiego majątku może wpływać na przyszłe rozliczenia, m.in. dotyczące wartości podatkowej odziedziczonych aktywów, podatku majątkowego albo późniejszego zbycia.

Przykłady transgranicznych rozliczeń

Dziecko mieszkające w Polsce dziedziczy mieszkanie po rodzicu w Niemczech

Niemcy mogą opodatkować nabycie ze względu na położenie nieruchomości lub związki stron z Niemcami. Polska obejmuje spadek ustawą ze względu na obywatelstwo albo stały pobyt dziecka.

Jeżeli dziecko złoży w terminie SD-Z2, polski podatek może wynieść zero. Niemieckie zobowiązanie pozostaje do analizy według prawa niemieckiego.

Obywatel polski dziedziczy akcje i rachunek po ciotce mieszkającej w USA

W USA może powstać estate tax na poziomie masy spadkowej. W Polsce spadkobierca nie należy do grupy zerowej, dlatego może być zobowiązany do złożenia SD-3 i zapłaty podatku.

Nie istnieje polsko-amerykańska umowa spadkowa ani ogólny polski mechanizm odliczenia amerykańskiego estate tax.

Dziecko otrzymuje darowiznę od rodzica mieszkającego we Francji

Francuskie prawo może objąć darowiznę ze względu na rezydencję darczyńcy lub położenie majątku. Polska może ją opodatkować ze względu na obywatelstwo albo stały pobyt dziecka.

W Polsce można zastosować zwolnienie grupy zerowej, ale przy darowiźnie pieniężnej konieczny jest prawidłowo udokumentowany przelew i terminowe SD-Z2. Historyczne polskie umowy spadkowe nie mają tu zastosowania.

Obywatel polski otrzymuje rachunek bankowy po rodzicu mieszkającym w Norwegii

Norwegia nie pobierze podatku od spadku. Polska ustawa może mieć jednak zastosowanie. Jeżeli spadkobierca dochowa warunków zwolnienia dla najbliższej rodziny, polski podatek również nie wystąpi.

Obywatelka polska dziedziczy majątek po obywatelce Austrii mieszkającej w Austrii

Przed zastosowaniem samego art. 2 polskiej ustawy trzeba zbadać konwencję polsko-austriacką. Jeżeli zgodnie z jej postanowieniami prawo opodatkowania przypada Austrii, Polska nie może opodatkować spadku tylko dlatego, że spadkobierczyni ma polskie obywatelstwo.

Jak przygotować się do rozliczenia zagranicznego spadku lub darowizny?

W praktyce warto przygotować odrębne zestawienie dla każdego składnika majątku. Powinno ono zawierać:

tytuł nabycia – spadek, zapis, darowizna, świadczenie z polisy, dyspozycja bankowa albo wypłata z trustu;
obywatelstwo i miejsce stałego pobytu nabywcy w odpowiednim dniu;
obywatelstwo, rezydencję i miejsce zamieszkania spadkodawcy lub darczyńcy;
rodzaj i miejsce położenia każdego aktywa;
wartość rynkową na właściwy dzień;
związane z majątkiem długi i ciężary;
podatki oraz koszty zapłacone za granicą;
możliwość zastosowania polskiego zwolnienia;
istnienie szczególnej umowy spadkowej;
możliwość uzyskania ulgi lub kredytu podatkowego w drugim państwie.
Do polskiego zgłoszenia mogą być potrzebne zagraniczne dokumenty spadkowe, testament, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące nieruchomości, wyceny, potwierdzenia podatku zagranicznego i tłumaczenia.

Podsumowanie

W przypadku spadków i darowizn transgranicznych nie wystarczy ustalić, gdzie znajdował się majątek albo gdzie mieszkał spadkodawca. Polska może opodatkować zagraniczne nabycie już z tego powodu, że nabywca ma polskie obywatelstwo.

Standardowe umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania najczęściej nie pomagają, a polska ustawa nie pozwala ogólnie odliczyć podatku spadkowego zapłaconego za granicą. Szczególne znaczenie mają niemal stuletnie umowy z Austrią, Czechami i Węgrami, ale dotyczą one zasadniczo spadków, a nie zwykłych darowizn.

Najskuteczniejszą ochroną w relacjach rodzinnych pozostaje często zwolnienie dla najbliższej rodziny. Wymaga ono jednak dochowania terminów i warunków formalnych. W pozostałych przypadkach analizę trzeba przeprowadzić równolegle według prawa polskiego, prawa drugiego państwa oraz ewentualnej szczególnej umowy międzynarodowej.

Zasady zagraniczne przedstawiono ogólnie. Każde państwo stosuje własne definicje rezydencji, położenia aktywów i podstawy opodatkowania, dlatego przed dokonaniem darowizny albo rozliczeniem spadku wymagają one odrębnej weryfikacji.