Fundacja rodzinna po wecie zmian podatkowych – co powinien sprawdzić fundator w 2026 roku?

W 2026 roku fundatorzy i zarządzający majątkiem muszą uwzględnić trwający przegląd funkcjonowania Ustawy o fundacji rodzinnej, prowadzony przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii wspólnie z Ministerstwem Finansów. Prezydenckie weto z 27 listopada 2025 roku zatrzymało planowane zaostrzenia, ale nie zamknęło dyskusji o zasadach opodatkowania i granicach działalności fundacji. Jak w tej sytuacji ocenić ryzyko podatkowe i przygotować strukturę na kolejne zmiany? W tym artykule pokazujemy, które elementy funkcjonowania fundacji warto zweryfikować w 2026 roku.

TL;DR

• Weto zablokowało planowane zaostrzenie przepisów – prezydenckie weto z 27 listopada 2025 r. sprawiło, że proponowane zmiany dotyczące opodatkowania fundacji rodzinnych nie weszły w życie. W 2026 roku nadal stosujesz więc dotychczasowe zasady opodatkowania.
  
  
• Sprzedaż majątku nadal wymaga ostrożności – nie obowiązuje 36-miesięczny lock-up (okres blokady sprzedaży), ale sprzedaż mienia nabytego wyłącznie w celu dalszego zbycia może zostać uznana za działalność wykraczającą poza ustawowy katalog.
  
  
• Przegląd przepisów może przynieść kolejne zmiany – Ministerstwo Rozwoju i Technologii wspólnie z Ministerstwem Finansów analizuje funkcjonowanie fundacji rodzinnych po pierwszych latach obowiązywania ustawy.
  
  
• Największe ryzyko tkwi w codziennych transakcjach – warto szczególnie sprawdzić sprzedaż aktywów, najem oraz rozliczenia z fundatorem, beneficjentami i podmiotami powiązanymi, ponieważ w tych obszarach mogą pojawić się dodatkowe obciążenia CIT.
  
  
• Stone & Feather pomoże Ci przeanalizować strukturę – możemy przejrzeć planowane transakcje, relacje z podmiotami powiązanymi i sposób wykorzystywania majątku fundacji, wskazując miejsca wymagające dodatkowego zabezpieczenia podatkowego.

Dlaczego temat opodatkowania znów wraca?

Fundacja rodzinna okazała się w Polsce potężnym narzędziem sukcesyjnym. Według danych przedstawionych w toku prac legislacyjnych w Senacie, na 1 października 2025 r. zarejestrowanych było 2940 fundacji rodzinnych, a liczba złożonych wniosków wynosiła 4954. Raporty branżowe z maja 2026 roku wskazują z kolei, że złożono już ponad 7 tys. wniosków, a wpisano ponad 3,6 tys. fundacji.

Tak duże zainteresowanie sprawiło, że organy państwowe zaczęły przyglądać się sposobom wykorzystania nowych struktur. Próba drastycznego uszczelnienia systemu zakończyła się prezydenckim wetem z 27 listopada 2025 r., jednak nie oznacza to końca zmian. Rok 2026 to czas oficjalnego przeglądu ustawy po pierwszych latach jej funkcjonowania, prowadzonego przez organy rządowe.

Warto przy tym przypomnieć, po co właściwie powstała fundacja rodzinna. Jeśli zdecydujesz się na jej utworzenie, przekazujesz do niej określony majątek, którym fundacja zarządza według zasad zapisanych w jej statucie, z myślą o zachowaniu kapitału i jego przekazywaniu kolejnym pokoleniom. Dzięki temu możesz oddzielić majątek przeznaczony na sukcesję od bieżącej działalności operacyjnej i określić, na jakich zasadach beneficjenci będą korzystać ze zgromadzonych aktywów. To właśnie połączenie funkcji sukcesyjnej z preferencyjnym sposobem opodatkowania sprawiło, że fundacje rodzinne tak szybko zyskały popularność wśród przedsiębiorców i właścicieli większych majątków.

Dziś nie wystarczy jednak samo założenie fundacji i przekazanie do niej majątku. Jeśli chcesz korzystać z jej preferencji podatkowych, musisz pilnować również tego, co fundacja robi z powierzonym jej majątkiem. I właśnie tutaj zaczynają się najważniejsze pytania dotyczące 2026 roku.

Co oznacza weto i jakie są zasady gry w 2026 roku?

Jeśli zarządzasz fundacją rodzinną albo dopiero rozważasz jej utworzenie, warto najpierw uporządkować jedną rzecz: co rzeczywiście zmieniło się po wecie, a co pozostało bez zmian? Wokół fundacji narosło bowiem sporo informacji dotyczących planowanych przepisów, które ostatecznie nie weszły w życie. Łatwo więc pomylić rozwiązania zawarte w zawetowanej nowelizacji z regulacjami, które faktycznie obowiązują dziś.

Dlatego przy ocenie konkretnej transakcji nie warto opierać się na samych zapowiedziach zmian. Znacznie ważniejsze jest sprawdzenie, jakie przepisy obowiązują w dniu podejmowania decyzji i czy planowana operacja mieści się w ich ramach. Dopiero na tym tle możesz ocenić, czy weto rzeczywiście daje Ci większą swobodę, czy tylko usuwa jedno z potencjalnych ograniczeń.

Co zostało odrzucone (nie obowiązuje w 2026 r.)

Weto zatrzymało wejście w życie bardzo restrykcyjnych przepisów. Nie ma m.in. klauzuli lock-upu, która zakładała konieczność przetrzymania wniesionego majątku przez 36 miesięcy przed jego sprzedażą. Projekt przewidywał również objęcie fundacji rodzinnych określonymi regulacjami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC) oraz exit tax, jednak rozwiązania te nie weszły w życie po prezydenckim wecie. Nie wprowadzono również dedykowanych, rygorystycznych ograniczeń wycelowanych wyłącznie w najem krótkoterminowy.

Co nadal bezwzględnie obowiązuje (aktualne reguły)

Jeżeli planujesz sprzedaż aktywów wniesionych do fundacji w latach 2024–2025, w 2026 roku nie obowiązuje wspomniany 36-miesięczny lock-up. Nadal trzeba jednak ocenić, czy sposób nabycia i wykorzystania danego składnika majątku mieści się w ustawowych ramach określonych w art. 5 ustawy. Szczególnej analizy wymaga sytuacja, w której fundacja nabywa mienie wyłącznie w celu jego dalszego zbycia, ponieważ taka działalność została wyłączona z dozwolonego katalogu.

Co jest aktualnie analizowane (przyszłość)

Dokumenty analityczne i projekty przeglądowe Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie przesądzają jeszcze o nowych podatkach, ale pokazują, które obszary funkcjonowania fundacji rodzinnych resort uznaje za wymagające analizy i potencjalnego doprecyzowania przepisów.

W praktyce oznacza to, że w 2026 roku masz do czynienia z dwoma równoległymi porządkami. Z jednej strony możesz korzystać z przepisów, które obowiązują dziś, a z drugiej powinieneś brać pod uwagę, że sposób funkcjonowania fundacji jest właśnie analizowany pod kątem przyszłych zmian. Szczególnie istotne stają się więc decyzje, które mogą mieć długofalowe konsekwencje dla struktury majątku. Jeśli planujesz większą sprzedaż, zmianę modelu najmu albo istotną transakcję z podmiotem powiązanym, warto sprawdzić jej skutki zanim zostanie zawarta, a nie dopiero przy rozliczeniu podatku.

Co ważne, brak lock-upu nie oznacza, że możesz bez ograniczeń kupować i sprzedawać aktywa w ramach fundacji. Sam okres, który upłynął od nabycia majątku, nie przesądza o bezpieczeństwie podatkowym transakcji. Znaczenie ma również cel nabycia i sposób prowadzenia działalności. To właśnie dlatego w 2026 roku większą wagę warto przywiązywać do dokumentowania powodów podejmowanych decyzji niż do samego faktu, że dana transakcja formalnie jest możliwa.

Główne ryzyka podatkowe – 25% i 15% CIT

W 2026 roku nie musisz mierzyć się z nowymi, zaostrzonymi zasadami, które planowano wprowadzić w zawetowanej nowelizacji. Nadal jednak łatwo o błąd w ocenie tego, co fundacja może robić w ramach swojej działalności. Największe znaczenie mają dziś dwa obszary: działalność wykraczająca poza ustawowy katalog oraz świadczenia na rzecz fundatora, beneficjentów i podmiotów powiązanych. W obu przypadkach warto spojrzeć nie tylko na samą transakcję, ale również na jej rzeczywisty charakter i sposób, w jaki została przeprowadzona.

Działalność wykraczająca – kiedy grozi 25% CIT?

Art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej określa zamknięty katalog działalności, którą fundacja może prowadzić. Jeśli wyjdziesz poza te ramy, dochód z takiej działalności zostanie objęty 25% CIT. Dotyczy to m.in. działalności typowo usługowej, takiej jak IT, marketing czy consulting, jeżeli nie mieści się ona w przewidzianym przez ustawę zakresie.

Szczególnej uwagi wymaga również obrót majątkiem. Sam fakt sprzedaży składnika majątku nie oznacza jeszcze problemu podatkowego. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy mienie zostało nabyte wyłącznie po to, aby je później sprzedać. Dlatego przy ocenie konkretnej transakcji warto sprawdzić nie tylko jej wynik, ale też sposób nabycia składnika majątku, okoliczności transakcji i to, czy dokumentacja pozwala racjonalnie wykazać jej gospodarczy cel.

Ukryte zyski i świadczenia powiązane – stawka 15% CIT

Drugim obszarem, któremu warto przyjrzeć się szczególnie uważnie, są świadczenia na rzecz fundatora, beneficjentów oraz podmiotów powiązanych. Niektóre z nich mogą zostać objęte 15% CIT jako świadczenia lub tzw. ukryte zyski, o których mowa w art. 24q ustawy o CIT. Przepisy obejmują określone kategorie świadczeń, m.in. niektóre pożyczki, darowizny oraz wynagrodzenia za usługi świadczone na rzecz fundacji przez podmioty powiązane.

Przy takich transakcjach nie wystarczy więc sprawdzić, czy kwota na fakturze odpowiada cenom rynkowym. Trzeba również ustalić, czego dokładnie dotyczy świadczenie, kto je otrzymuje i jak przepisy podatkowe kwalifikują daną operację. W bardziej złożonych strukturach znaczenie ma także spójność między umową, dokumentacją, faktycznym przebiegiem transakcji i sposobem funkcjonowania całej grupy.

Skuteczność administracji skarbowej i klauzula GAAR w praktyce

Warto przy tym pamiętać, że ryzyko nie kończy się na prostym sprawdzeniu, czy dana operacja mieści się w katalogu z art. 5 albo czy podlega 15% CIT. Przy większych i bardziej złożonych strukturach fiskus może analizować całą sekwencję powiązanych ze sobą czynności, ich gospodarczy sens oraz rzeczywisty efekt podatkowy. To szczególnie istotne wtedy, gdy fundacja jest częścią większej struktury holdingowej i uczestniczy w transakcjach pomiędzy kilkoma podmiotami.

Pokazuje to przykład opisany przez KAS w czerwcu 2026 r. Organy skarbowe przeanalizowały rozbudowaną strukturę obejmującą fundację rodzinną, spółki holdingowe i powiązane transakcje finansowe, a w efekcie korekta CIT-8 doprowadziła do wpłaty ponad 11,2 mln zł do budżetu.

Przy planowaniu większych zmian własnościowych trzeba brać pod uwagę również klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). W Stone & Feather analizowaliśmy pierwszą opinię Rady ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania dotyczącą fundacji rodzinnej, w której oceniano ryzyko zastosowania GAAR przy planowanej sprzedaży akcji z wykorzystaniem nowo powstałej fundacji. To dobry przykład sytuacji, w której sama zgodność poszczególnych czynności z przepisami nie musi jeszcze oznaczać, że cała konstrukcja będzie bezpieczna podatkowo.

Jeśli więc planujesz większą transakcję, warto spojrzeć na nią szerzej niż tylko przez pryzmat jednej stawki podatku. Znaczenie może mieć zarówno sposób przeprowadzenia operacji, jak i jej miejsce w całej strukturze majątkowej. Im więcej podmiotów powiązanych i następujących po sobie czynności, tym ważniejsze stają się spójna dokumentacja i możliwość wykazania rzeczywistego uzasadnienia gospodarczego.

Kiedy fundacja rodzinna może nie być dobrym rozwiązaniem podatkowo?

Fundacja rodzinna nie została stworzona jako uniwersalna spółka do prowadzenia dowolnego biznesu. Jej głównym zadaniem jest gromadzenie i zarządzanie majątkiem oraz realizacja założeń sukcesyjnych. Dlatego zanim wykorzystasz ją jako element konkretnego modelu biznesowego, warto sprawdzić, czy sposób, w jaki chcesz zarabiać, rzeczywiście pasuje do ustawowych ram fundacji.

Problematyczne mogą okazać się zwłaszcza modele wymagające dużej liczby powtarzalnych transakcji albo świadczenia usług wykraczających poza ustawowy katalog. W praktyce zwróć uwagę przede wszystkim na trzy sytuacje:

• Aktywny trading

Fundacja rodzinna może być niedopasowana do modelu, którego podstawą jest regularne nabywanie aktywów z zamiarem ich dalszej odsprzedaży. Szczególnej analizy wymaga sytuacja, w której mienie jest nabywane wyłącznie w celu dalszego zbycia, ponieważ taki model nie mieści się w katalogu dozwolonej działalności.

• Usługi wykraczające poza katalog

Jeśli fundacja ma samodzielnie prowadzić działalność usługową lub handlową, która nie mieści się w katalogu określonym w ustawie, dochód z takiej działalności podlega 25% CIT.

• Model najmu do analizy

Jeżeli najem stanowi istotną część działalności fundacji, warto sprawdzić, jak dokładnie jest realizowany. Im więcej dodatkowych usług i elementów charakterystycznych dla aktywnej działalności gospodarczej, tym ważniejsze staje się prawidłowe zakwalifikowanie całego modelu.

Nie oznacza to oczywiście, że każda sprzedaż nieruchomości, każda umowa najmu czy każda pożyczka dla spółki powiązanej automatycznie tworzy ryzyko podatkowe. Problem zaczyna się wtedy, gdy sposób prowadzenia tych działań odbiega od funkcji, jaką ustawodawca przewidział dla fundacji rodzinnej. Dlatego poniższe zestawienie potraktuj jako szybki punkt odniesienia – nie jako automatyczny podział na transakcje „bezpieczne” i „zakazane”.

Najważniejsze jest więc nie samo to, co robi fundacja, ale w jaki sposób i po co to robi. Jednorazowa sprzedaż składnika majątku nie stawia Cię w takiej samej sytuacji jak regularny obrót aktywami nastawiony na ich odsprzedaż. Podobnie zwykły najem nie powinien być automatycznie utożsamiany z aktywną działalnością usługową. Jeśli jednak dana aktywność stanowi istotną część modelu fundacji, warto przeanalizować ją przed kolejną transakcją, zamiast dopiero później szukać argumentów na obronę przyjętego rozwiązania.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Sprawdź naszą sekcję z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania odnośnie fundacji rodzinnych w 2026 roku.

Czy po zawetowaniu nowelizacji obowiązuje mnie okres wstrzymania sprzedaży majątku (lock-up)?

Nie. 36-miesięczny lock-up nie obowiązuje w 2026 roku, ale przy sprzedaży nadal trzeba sprawdzić, czy mienie nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży.

Czy najem krótkoterminowy fundacji rodzinnej wiąże się obecnie z 25% CIT?

Nie automatycznie. Najem znajduje się w ustawowym katalogu, ale konkretny model warto przeanalizować pod kątem tego, czy nie przybiera formy aktywnej działalności wykraczającej poza ten katalog.

Czy fundacja nadal chroni majątek, jeśli ministerstwo prowadzi przegląd przepisów?

Tak. Sam przegląd nie zmienia konstrukcji fundacji ani jej funkcji sukcesyjnej, choć zakres ochrony zależy od konkretnej struktury i sytuacji fundatora.

Czy sprzedaż nieruchomości przez fundację zawsze oznacza 25% CIT?

Nie. Sama sprzedaż nie powoduje automatycznie 25% CIT, największe znaczenie ma m.in. cel, w jakim fundacja nabyła nieruchomość.

Czy fundacja może udzielać pożyczek spółkom powiązanym?

Tak, udzielanie pożyczek określonym podmiotom mieści się w katalogu dozwolonej działalności, ale warunki i sposób rozliczenia pożyczki trzeba ocenić w konkretnej strukturze.

Czy świadczenia dla beneficjentów podlegają opodatkowaniu?

Mogą. Sposób opodatkowania zależy m.in. od rodzaju świadczenia, jego odbiorcy oraz jego związku z fundacją i podmiotami powiązanymi.

Sprawdź swoją fundację, zanim zrobi to fiskus

W Stone & Feather analizujemy fundacje rodzinne pod kątem skutków podatkowych planowanych transakcji, świadczeń dla beneficjentów oraz rozliczeń z podmiotami powiązanymi. Możemy również zweryfikować, czy sposób prowadzenia Twojej działalności mieści się w ustawowym katalogu i gdzie pojawia się ryzyko 15% lub 25% CIT. Jeśli planujesz sprzedaż majątku, zmianę modelu najmu albo większą transakcję w grupie, skonsultuj ją z nami przed jej przeprowadzeniem.