Pasze dla zwierząt a stawka VAT. Dlaczego klasyfikacja nadal sprawia problemy?

Źródłem wątpliwości jest to, że przy produktach przeznaczonych do żywienia zwierząt trzeba jednocześnie uwzględnić kilka elementów: klasyfikację CN, definicje z przepisów paszowych, przeznaczenie towaru, status sprzedawcy, dokumentację produktu oraz aktualną treść załączników do ustawy o VAT.

Dodatkowo od 1 kwietnia 2025 r. zmieniono przepisy dotyczące preferencyjnego opodatkowania m.in. pasz. W wielu przypadkach stawka 8% pozostała możliwa do zastosowania, ale zmieniła się podstawa prawna jej stosowania. To spowodowało również praktyczne znaczenie dla podatników posiadających wcześniejsze WIS-y.

1. Zmiany od 1 kwietnia 2025 r.

Od 1 kwietnia 2025 r. przepisy dotyczące obniżonej stawki VAT dla pasz zostały doprecyzowane. Wcześniejsze regulacje posługiwały się bardziej ogólnym odwołaniem do pasz i karm dla zwierząt gospodarskich oraz domowych. Po zmianach w załączniku nr 3 do ustawy o VAT pojawiły się nowe pozycje, w tym poz. 10c, która odwołuje się do pasz w rozumieniu ustawy z 22 lipca 2006 r. o paszach.

Zmiana miała uporządkować stosowanie obniżonej stawki VAT przez odwołanie do przepisów branżowych. W praktyce nie usunęła jednak wszystkich wątpliwości. Przeciwnie — w wielu przypadkach podatnik nadal musi odpowiedzieć na pytanie, czy jego produkt rzeczywiście jest paszą, materiałem paszowym, dodatkiem paszowym albo mieszanką paszową w rozumieniu właściwych przepisów.

Ważne jest także to, że zmiana podstawy prawnej mogła wpływać na ważność wcześniejszych WIS. Z komunikatów i omówień wynika, że część WIS dotyczących produktów objętych zmienionymi przepisami utraciła ochronę, nawet jeśli sama stawka VAT dla danego towaru nie zmieniła się.

2. Dlaczego w ogóle pojawia się problem: 5%, 8% czy 23%?

W przypadku produktów paszowych możliwe są różne stawki VAT.

Stawka 5% może mieć zastosowanie wtedy, gdy produkt mieści się w określonych pozycjach CN objętych załącznikiem nr 10 do ustawy o VAT. Przykładowo w praktyce pojawiły się wątpliwości dotyczące zbóż przeznaczonych na paszę. Ministerstwo Finansów wskazywało, że zboża klasyfikowane do działu CN 10 mogą korzystać ze stawki 5%, mimo że są przeznaczone na paszę, a nie do spożycia przez ludzi.

Stawka 8% jest podstawową preferencją dla wielu produktów paszowych. Po zmianach z 2025 r. kluczowe znaczenie ma poz. 10c załącznika nr 3 do ustawy o VAT. W praktyce oznacza to, że produkt powinien być paszą w rozumieniu przepisów paszowych oraz być przeznaczony dla zwierząt gospodarskich albo domowych.

Stawka 23% będzie właściwa wtedy, gdy produkt nie spełnia warunków dla preferencji 5% ani 8%. Może to dotyczyć np. produktów, które są związane z żywieniem zwierząt tylko marketingowo albo funkcjonalnie, ale nie spełniają definicji paszy, materiału paszowego lub dodatku paszowego w rozumieniu właściwych przepisów. Może to również dotyczyć sytuacji, w których sprzedawca nie posiada wymaganej rejestracji jako podmiot paszowy.

3. Sama klasyfikacja CN nie zawsze wystarczy

Przy paszach szczególnie istotne jest to, że CN nie zawsze rozstrzyga sprawę samodzielnie.

W wielu przypadkach produkt paszowy będzie klasyfikowany np. do działu CN 23, który obejmuje m.in. pozostałości i odpady przemysłu spożywczego oraz gotową paszę dla zwierząt. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każdy produkt z CN 23 będzie objęty 8% VAT. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy spełnia warunki wynikające z ustawy o VAT i przepisów paszowych.

Z drugiej strony, niektóre produkty mogą korzystać z preferencji 5% z uwagi na klasyfikację CN, nawet jeśli są wykorzystywane jako pasza. Dobrym przykładem są zboża klasyfikowane do CN 10. W praktyce podatnik musi więc najpierw ustalić klasyfikację CN, a następnie dopiero sprawdzić, czy dany produkt mieści się w preferencji 5%, 8% czy powinien być opodatkowany 23%.

4. Definicja paszy i znaczenie przepisów branżowych

Po zmianach z 2025 r. szczególnego znaczenia nabrało odwołanie do przepisów paszowych. Dla zastosowania 8% VAT nie wystarczy, że produkt jest potocznie nazywany paszą albo że może być dodawany do karmy.

W praktyce trzeba ustalić, czy produkt jest:

paszą,
materiałem paszowym,
dodatkiem paszowym,
mieszanką paszową,
ewentualnie innym produktem objętym przepisami o paszach.
Znaczenie ma skład, sposób prezentacji, etykieta, przeznaczenie, dokumentacja producenta, wpis do właściwych rejestrów, a czasem również opinia albo klasyfikacja wynikająca z regulacji branżowych.

Ministerstwo Finansów już wcześniej wskazywało, że dla zastosowania 8% VAT produkt z kategorii pożywienia dla zwierząt powinien spełniać definicję paszy, materiału paszowego lub dodatku paszowego w rozumieniu odpowiednich przepisów unijnych oraz być przeznaczony zasadniczo dla zwierząt gospodarskich albo domowych. Resort wskazywał również, że sprzedaż pasz mogą prowadzić podmioty wpisane do rejestru podmiotów paszowych prowadzonego przez Głównego Inspektora Weterynarii.

5. Świeże WIS-y pokazują kierunek praktyki

Po zmianach z 2025 r. wydano szereg nowych WIS dotyczących pasz, materiałów paszowych i dodatków paszowych. Z najnowszej praktyki można wyciągnąć kilka wniosków.

Po pierwsze, Dyrektor KIS potwierdza stosowanie 8% VAT dla produktów, które są kwalifikowane jako pasze, materiały paszowe, dodatki paszowe albo mieszanki paszowe w rozumieniu przepisów paszowych.

Po drugie, WIS-y pokazują, że w sprawach pasz organ często odwołuje się nie tylko do klasyfikacji CN, ale także do tego, czy produkt mieści się w przepisach paszowych. W wielu nowych rozstrzygnięciach podstawą jest właśnie poz. 10c załącznika nr 3 do ustawy o VAT, czyli 8% VAT dla pasz w rozumieniu ustawy o paszach.

Po trzecie, nie każdy produkt powiązany z żywieniem zwierząt korzysta z preferencji. Sam związek z żywieniem zwierząt albo klasyfikacja w dziale kojarzonym z paszami nie przesądza jeszcze o obniżonej stawce.

Po czwarte, przy zbożach paszowych pojawia się szczególna ścieżka analizy. WIS np. dotyczący pszenicy paszowej klasyfikowanej do CN 10, wskazuje stawkę 5%. To istotne, bo w takich przypadkach rozstrzygające może być nie samo przeznaczenie paszowe, ale klasyfikacja towaru do działu CN objętego 5% VAT.

Co powinien zrobić podatnik?

Przed zastosowaniem obniżonej stawki VAT do paszy lub produktu paszowego warto przejść przez prostą checklistę.

Po pierwsze, należy ustalić klasyfikację CN produktu.

Po drugie, trzeba sprawdzić, czy produkt może korzystać z preferencji 5% na podstawie klasyfikacji CN.

Po trzecie, jeżeli nie stosujemy 5%, należy zbadać, czy produkt spełnia warunki dla 8% VAT jako pasza, materiał paszowy, dodatek paszowy albo mieszanka paszowa w rozumieniu przepisów paszowych.

Po czwarte, należy sprawdzić, czy produkt jest przeznaczony dla zwierząt gospodarskich albo domowych.

Po piąte, trzeba potwierdzić status sprzedawcy jako podmiotu uprawnionego do obrotu paszami, jeżeli taki obowiązek występuje.

Po szóste, warto zabezpieczyć dokumentację produktu.

Po siódme, w przypadku produktów granicznych albo istotnej skali sprzedaży, warto rozważyć wystąpienie o WIS.