Partner
Zakład podatkowy powstaje po 12 miesiącach budowy – kiedy zapłacić pierwszą zaliczkę na CIT?
Czas czytania: 3 min.
Autor
Odpowiedź na to pytanie została jednoznacznie potwierdzona w najnowszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 19 lutego 2026 r. (I SA/Gl 594/25), który ma istotne znaczenie dla podmiotów zagranicznych prowadzących inwestycje budowlane w Polsce.
Kiedy powstaje zakład podatkowy przy projektach budowlanych?
Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawy o CIT) oraz umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania, zakład podatkowy powstaje m.in. w przypadku prowadzenia prac budowlanych, montażowych lub instalacyjnych przez okres przekraczający określony czas – najczęściej 12 miesięcy.
W praktyce oznacza to, że:
przez pierwsze 12 miesięcy realizacji projektu zakład podatkowy jeszcze nie istnieje,
po upływie 12 miesięcy zakład powstaje automatycznie z mocy prawa,
powstanie zakładu ma charakter obiektywny i nie wymaga żadnej decyzji organu podatkowego.
Moment przekroczenia 12-miesięcznego okresu jest zatem momentem powstania obowiązku podatkowego w Polsce.
Czy powstanie zakładu działa wstecz?
To kluczowa kwestia praktyczna.
Zakład podatkowy powstaje z chwilą upływu 12 miesięcy od rozpoczęcia prac. Jednocześnie jednak, zgodnie z przepisami CIT i konstrukcją zobowiązania podatkowego, nie oznacza to, że obowiązek zapłaty zaliczek powstaje z mocą wsteczną.
Stanowisko to zostało jednoznacznie potwierdzone przez WSA w Gliwicach w wyroku z 19 lutego 2026 r. (I SA/Gl 594/25), który wskazał, że:
po upływie 12 miesięcy powstaje zakład podatkowy,
w tym momencie powstaje obowiązek podatkowy oraz zobowiązanie podatkowe,
nie oznacza to jednak powstania obowiązku zapłaty zaliczek z terminem wstecznym,
nie powstaje zaległość podatkowa ani obowiązek zapłaty odsetek za wcześniejsze okresy.
Sąd podkreślił, że przyjęcie odmiennego stanowiska byłoby sprzeczne z konstrukcją podatku dochodowego, który działa na przyszłość, a nie wstecz.
Kiedy należy zapłacić pierwszą zaliczkę na CIT?
Zgodnie z przepisami ustawy o CIT zaliczki na podatek dochodowy są płatne miesięcznie, co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą.
W kontekście zakładu podatkowego oznacza to, że:
pierwsza zaliczka powinna zostać zapłacona w terminie płatności zaliczki za miesiąc, w którym upłynął 12-miesięczny okres prowadzenia prac budowlanych.
Przykład:
rozpoczęcie prac: 15 stycznia 2025 r.
upływ 12 miesięcy: 15 stycznia 2026 r.
powstanie zakładu: 15 stycznia 2026 r.
pierwsza zaliczka: do 20 lutego 2026 r.
Co obejmuje pierwsza zaliczka?
Choć obowiązek zapłaty zaliczki powstaje dopiero po upływie 12 miesięcy, pierwsza zaliczka obejmuje dochód osiągnięty od początku realizacji projektu, czyli od dnia rozpoczęcia prac budowlanych.
Oznacza to, że:
dochód uzyskany przed formalnym powstaniem zakładu podlega opodatkowaniu w Polsce,
ale obowiązek zapłaty zaliczki powstaje dopiero po powstaniu zakładu,
podatnik nie ma obowiązku wcześniejszego wpłacania zaliczek ani zapłaty odsetek.
Takie podejście jest zgodne z konstrukcją zobowiązania podatkowego w CIT.
Praktyczne konsekwencje dla podmiotów zagranicznych
Dla zagranicznych przedsiębiorstw prowadzących projekty budowlane w Polsce oznacza to, że:
nie powstaje zaległość podatkowa za okres sprzed formalnego powstania zakładu,
nie powstaje obowiązek zapłaty odsetek za wcześniejsze okresy,
pierwsza zaliczka płatna jest dopiero po przekroczeniu 12-miesięcznego okresu,
zaliczka obejmuje dochód od początku projektu.
Jest to istotne z punktu widzenia zarządzania płynnością finansową oraz ryzyka podatkowego.
